ทางยาวโฟกัสคืออะไร ทำไมมือใหม่หัดถ่ายภาพควรต้องรู้

ทางยาวโฟกัสไม่ใช่แค่เรื่องการซูมเข้า-ออกได้หรอกนะ แต่เป็นเรื่องของมุมมองของภาพด้วยไงละ

สำหรับคนที่เริ่มต้นถ่ายภาพน่าจะเคยได้ยินคำว่า “ทางยาวโฟกัส” กันใช่ไหมครับ ไม่ว่าจะได้ยินจากโฆษณากล้องพร้อมเลนส์ต่างๆ รวมไปถึงสมาร์ทโฟนที่มีฟังค์ชั่นการถ่ายภาพ แต่เคยสงสัยไหมว่าแท้จริงแล้วมันคืออะไร และช่วยในการถ่ายภาพได้อย่างไร

ทางยาวโฟกัส คือระยะทางจากเลนส์ถึงเซ็นเซอร์ในกล้อง วัดเป็นมิลลิเมตร (mm) ซึ่งกำหนดว่าคุณจะมองเห็นโลกกว้างแค่ไหนผ่านกล้องของคุณ คิดง่ายๆ ว่ามันเหมือนกับ “การซูม” ในโทรศัพท์มือถือนั่นเอง สรุปให้เข้าใจง่ายๆคือ

ทางยาวโฟกัสสามารถเปลี่ยนทั้งมุมมองและอารมณ์ของภาพถ่ายที่เราถ่ายออกมาได้จากหน้ามือเป็นหลังมือ! (อาจจะเป็นหลังอย่างอื่นก็ได้นะ 555+)

ทางยาวโฟกัสไม่ใช่แค่เรื่องของการซูมเข้า-ออก แต่มันเปลี่ยนความสัมพันธ์ระหว่างวัตถุในภาพ ทำให้คุณสร้างสรรค์ภาพได้หลากหลายจากมุมเดียวกัน

อีกอย่าง… ถ้าคุณเข้าใจเรื่องนี้ คุณจะหลีกเลี่ยงการถ่ายภาพหน้าเพื่อนออกมาบวมจนโดนบ่นได้ 55+

ตัวเลขบนเลนส์แบบต่างๆ

เคยสังเกตตัวเลขพวก 18-55mm บนเลนส์ไหมครับ นั่นคือช่วงทางยาวโฟกัสที่เลนส์ตัวนั้นทำได้ โดยผมขอแบ่งคร่าวๆดังนี้

เลนส์มุมกว้าง (Wide-angle)

ระยะประมาณ 10-35mm
เหมือนมีสายตากว้างกว่าคนปกติ
เหมาะสำหรับถ่ายวิว และภาพในห้องแคบๆ หรืออยากให้ทุกคนอยู่ในเฟรมเดียวกัน
สิ่งที่ต้องระวังคือ ถ้าถ่ายคนใกล้ๆ อาจทำให้หน้าบวมหรือส่วนที่ใกล้กล้องดูใหญ่ผิดปกติ

เลนส์มาตรฐาน (Standard)

ระยะประมาณ 35-70mm
ใกล้เคียงกับสายตามนุษย์มากที่สุด โดยเฉพาะ 50mm
สมดุลดี ไม่บิดเบี้ยวมาก ถ่ายได้หลายอย่าง
คนส่วนใหญ่รักเลนส์ 50mm เพราะให้ภาพเป็นธรรมชาติ ราคาไม่แพง มีหลายเกรดให้เลือก

เลนส์เทเลโฟโต (Telephoto)

70mm ขึ้นไป
มีพลังซูมเข้าไปไกลๆ ได้
เหมาะกับถ่ายสัตว์ป่า กีฬา หรือหน้าคนแบบไม่ต้องเข้าไปใกล้จนเขาอึดอัด
ยิ่งทางยาวโฟกัสมากเท่าไหร่ ยิ่งต้องระวังภาพสั่นมากเท่านั้น

เหตุผลที่เลนส์ซูมได้เพราะมันปรับทางยาวโฟกัสได้ระหว่างช่วงที่ระบุนั่นเอง ส่วนเลนส์ที่บอกแค่ตัวเลขเดียว (เช่น 50mm) เรียกว่า “เลนส์ไพรม์” ซูมไม่ได้ แต่มักมีคุณภาพและการรับแสงดีกว่า

ทางยาวโฟกัสกับภาพที่ได้

การดูโลกผ่านมุมกว้าง (ทางยาวโฟกัสสั้น 18-35mm)

เห็นได้กว้างมาก
วัตถุที่อยู่ไกลดูเล็กลง และดูไกลกว่าความเป็นจริง โดยเฉพาะวัตถุที่อยู่กลางภาพ
สร้างความรู้สึก “อลังการ” ให้กับวิวทิวทัศน์
มีมิติความลึกเยอะ (foreground ดูใหญ่ background ดูไกล)
ขอบภาพอาจบิดเบี้ยวได้

มุมมองมาตรฐาน (35-70mm)

เห็นโลกคล้ายตาของเราเอง โดยเฉพาะที่ 50mm
สัดส่วนของใบหน้าและวัตถุดูเป็นธรรมชาติ
ระยะห่างระหว่างวัตถุในภาพดูสมจริง
สมดุลดี เหมาะกับหลายสถานการณ์

การซูมเข้าหาวัตถุ (ทางยาวโฟกัสยาว 70mm ขึ้นไป)

ระยะห่างระหว่างวัตถุให้ดูใกล้กันมากขึ้น
ฉากหลังดูเบลอมากขึ้น (ภาพมีมิติน้อยลง แต่โฟกัสชัดกว่า)
ลดสิ่งรบกวนรอบข้าง ทำให้จุดสนใจโดดเด่น
ใบหน้าดูแบนลงเล็กน้อย แต่สวยงามเป็นธรรมชาติมากกว่ามุมกว้าง

ถ้าคุณเคยเห็นภาพที่ดวงจันทร์หรือพระอาทิตย์ดูใหญ่มากๆ อยู่หลังตึกหรือภูเขา นั่นเป็นเพราะช่างภาพใช้เลนส์ทางยาวโฟกัสยาวมากๆ (200mm ขึ้นไป) ถ่ายจากระยะไกล ไม่ได้ตัดต่อภาพแต่อย่างใด